PUŁAPKI SAMOZATRUDNIENIA

163

Bardzo często zdarza się, że firma proponuje współpracownikowi założenie działalności gospodarczej (samozatrudnienie) jako alternatywę zawarcia umowy o pracę. Takie rozwiązanie jest wygodne zwłaszcza dla strony zatrudniającej. Jakie konsekwencje niesie dla każdej stron, w jakich przypadkach jest bezpieczna, a kiedy może być zakwestionowana przez organy podatkowe i ZUS.

Proponując samozatrudnienie zamiast umowy o pracę musimy przeanalizować zakres obowiązków i relacje pomiędzy zleceniodawcą i zleceniobiorcą.

Musimy pamiętać o tym,  że samo użycie terminu samozatrudnienie lub działalność gospodarcza nie zawsze oznacza, że mamy właśnie z taką formą współpracy do czynienia.

Zgodnie z przepisem art. 5b ust. 1 updof za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności,  jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,

2) są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności,

3) wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Jak wskazuje powyższy przepis musimy dokonać analizy 3 elementów współpracy: odpowiedzialności, kierownictwa i ryzyka gospodarczego i ustalić po czyjej stronie każdy z elementów się znajduje.

Przykład: firma zaproponowała współpracę na podstawie samozatrudnienia (usługi marketingowe). Praca wykonywana w godzinach 8-16 będzie odbywała się w siedzibie biura zarządu i polegała na prowadzeniu stron na portalach społecznościowych na podstawie zaleceń dyrektora marketingu firmy, który jest odpowiedzialny za wizerunek firmy w sieci. W takim przypadku nie mamy do czynienia z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż żaden z elementów nie leży po stronie samozatrudnionego.

Zastanówmy się jak zmienić zasady współpracy, aby mogło pojawić się w tych relacjach rzeczywiste samozatrudnienie. Otóż osoba świadcząca usługi marketingowe może działać w oparciu o wskazówki dyrektora, ale sama decyduje o miejscu świadczenia usługi i czasie ich wykonania. Większość czynności może być wykonywana zdalnie. W szczególności należy unikać nakładania sztywnych ram czasowych, w których dana praca ma zostać wykonana. Elementy swobody w wykonywaniu pracy na podstawie samozatrudnienia są niezbędne i chronią przed zakwestionowaniem relacji łączącej podmioty przez organy skarbowe i zus.

Zobacz też: UMOWA ZLECENIA CZY UMOWA O PRACĘ – SPRAWDŹ, CO TAK NAPRAWDĘ ZAWIERASZ