UMOWA ZLECENIA CZY UMOWA O PRACĘ – SPRAWDŹ CO TAK NAPRAWDĘ ZAWIERASZ

751
Umowa zlecenia to popularna forma zatrudnienia. W związku z wysokimi kosztami zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, wielu przedsiębiorców traktuje ją jako alternatywę, próbując zmniejszyć swoje obciążenia względem ZUS.
Zdecydowanie ta forma współpracy jest bardziej elastyczna i nie wymaga rygorystycznego przestrzegania praw pracowniczych określonych w Kodeksie Pracy, takich jak m.in. urlop, okres wypowiedzenia.
Niestety bardzo często zasady współpracy określone w zawartej umowie zlecenia są typowe dla umowy o pracę, co jednocześnie zmienia jej charakter i może być zakwestionowana przez organy podatkowe.
Różnice ze względu na charakter pracy

Aby uniknąć łączenia w jednej umowie elementów cywilnej i pracowniczej formy zatrudnienia, trzeba pamiętać o podstawowych cechach stosunku pracy określonych w  art. 22 par. 1 Kodeksu Pracy. Zgodnie z jego brzmieniem: “Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem”. Dodatkowo ustawodawca zaznacza, że “zatrudnienie w warunkach określonych w §1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy” , co oznacza, że zawarcie umowy zlecenia mającej cechy umowy o pracę jest de facto umową o pracę i nakłada na pracodawcę wszystkie obowiązki określone przez Kodeks Pracy.
Należy zwrócić tu szczególną uwagę na dwa elementy: kierownictwo oraz miejsce i czas wykonywania pracy. Otóż umowa o pracę wprowadza zasadę podporządkowania. Praca jest wykonywana pod kierownictwem przełożonego, który może kontrolować i monitorować przebieg prac. Strony ustalają też między sobą miejsce wykonywania pracy i ramy czasowe.
Jednym słowem brak tutaj swobody w wykonywaniu zleconej pracy zarówno jeśli chodzi o sposób jej wykonywania, jak i czas i miejsce.

RegulacjeUmowa zlecenia Umowa o pracę
CelStaranne wykonanie zlecenia Wykonanie obowiązków wynikających z umowy o pracę
Charakter umowy Praca niestała, doraźnaPraca stała (przez cały okres trwania umowy)
Przedmiot umowy Czynności prawne lub o charakterze usługowymŚwiadczenie pracy (szeroki zakres czynności)
Miejsce Swobowa w wyborze miejsca pracyPraca wykonywana w miejscu ustalonym przez pracodawcę
Sposób wykonywania pracy Samodzielnie, bez nadzoru i kontroli ze strony pracowdawcy. Praca wykonywana w warunkach popdorządkowania. Pracownik musi stosować się do poleceń.
PodwykonawstwoMożliwe Niemożliwe
NadzórPraca wykonywana przy braku nadzoruWykonywanie pracy pod nadzorem pracodawcy
Czas pracy Zleceniobiorca ustala sam ramy czasowe Pracownik wykonuje pracę w czasie określonym przez pracodawcę
Podstawa prawna Kodeks cywilny Kodeks pracy
Sąd pracy Nie obowiązuje Obowiązuje
Umowa zlecenia a składki ZUS

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dodatkowo pracodawca odprowadza do ZUS składkę na fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych.

W przypadku umowy zlecenia sprawa nie jest już tak oczywista i zależy od sytuacji zleceniobiorcy. W uproszczeniu możemy spotkać się z trzema przypadkami:

  1. Zleceniobiorca nie posiada innego tytułu do ubezpieczeń, czyli nie jest nigdzie zatrudniony na podstawie umowy o pracę lub zlecenia, nie jest też emerytem, rencistą, czyli z żadnego innego  tytułu nie są odprowadzane za niego składki ZUS. W takim przypadku zleceniobiorca będzie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu). Ubezpieczenie chorobowe jest w tym przypadku dobrowolne. Dodatkowo będzie objęty ubezpieczeniom zdrowotnym. Pracodawca opłaci również składkę na fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych.
  2. Zleceniobiorca posiada inny tytuł do ubezpieczeń – w zależności innego tytułu zleceniobiorca będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym lub tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.
  3. Zleceniobiorcą jest osobą posiadającą status studenta lub ucznia i nie ukończył 26-go roku życia – w takim przypadku umowa zlecenia jest jest zwolniona z oskładkowania (zarówno z ubezpieczeń społecznych, jak i zdrowotnego).

W związku z tym, że składki ZUS od umowy zlecenia zależą od tego czy jest ono jedynym tytułem czy też zleceniobiorca jest już ubezpieczony z innych tytułów, zawierając umowę zlecenia należy starannie zbadać sytuację zleceniobiorcy. Zleceniobiorca powinien poinformować o zawartych umowach o pracę, zleceniach, o statucie emeryta, rencisty lub studenta. Tylko posiadanie wiedzy na temat indywidualnej sytuacji zleceniobiorcy popartej oświadczeniem (najlepiej zweryfikowanym przez zleceniodawcę) umożliwi poprawne naliczenie składek i wykluczy możliwość zakwestionowania poprawności zobowiązania przez ZUS.

Wybierając zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia dokonajmy analizy założeń umowy i przyjrzyjmy się czy w rzeczywistości nie zawieramy umowy o pracę.  Dokonajmy analizy czasu, miejsca pracy. Zwróćmy szczególną uwagę na kwestię kierownictwa, która jest kluczowym elementem umowy o pracę.